Best Online News From Nepal

Tag: किरात

कुसुन्डा जातिका ‘राजा मामा’को निधन

कुसुन्डा जातिका ‘राजा मामा’को निधन

Uncategorized
५ वैशाख, काठमाडौं । लोपोन्मुख कुसुन्डा जातिका ‘राजा मामा’को निधन भएको छ । तनहुँको ब्यास नगरपालिका वडा नम्बर १० डीही गाउँमा बस्दै आएका राजा मामाको बुधबार बिहान ७५ वर्षको उमेरमा आफ्नै घरमा निधन भएको हो । उनी कुसुन्डा जातिको भाषा बोल्न जान्ने एकमात्र व्यक्ति थिए । आदिवासी जनजाती महासंघ तनहुँ जिल्ला समन्वय परिषदका निवर्तमान अध्यक्ष दीर्घ गुरुङले अनलाइनखबरलाई दिएको जानकारीअनुसार राजा मामा बिहान पाँच बजेतिर आफ्नै घरमा लडिरहेको अवस्थामा फेला परेका थिए । त्यसपछि घरका सदस्यहरुले उठाएर चिया पिलाएका थिए । त्यसको केहीबेरमै उनको निधन भएको हो। राजा मामा उच्च रक्तचापको बिरामी थिए । उनको निधनले लोपोन्मुख कुसुन्डा जाती र सिंगो आदिवासी जनजातीहरुलाई अपुरणीय क्षति भएको गुरुङले बताए । ‘कुसुन्डा कान्छा’ बने ‘राजा मामा’ उनलाई आदिवासी जनजाति उत्थान राष्ट्रिय प्रतिष्ठानले संरक्षण गरेर राखेको थियो । प्रतिष्ठा
जरो किलो नेपालमै भएको किराँत धर्मका दर्शनदाता महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेनको १३३ औं जन्मजयन्ती

जरो किलो नेपालमै भएको किराँत धर्मका दर्शनदाता महागुरु फाल्गुनन्द लिङदेनको १३३ औं जन्मजयन्ती

Uncategorized
किरात समुदाय एउटै हो । तर त्यसभित्र दुई पृथक मुन्धुम संस्कार व्याप्त छ । पहिलो हो, परम्परागत मुन्धुम संस्कार, जुन संस्कारमा बलिप्रथा व्याप्त छ । दोस्रो हो, सत्यहाङ्मा (साम्जिक) मुन्धुम संस्कार, जसले बलिप्रथा र मद्यपानलाई पूर्ण बहिष्कार गर्छ । सत्यहाङ्माहरूको मुन्धुम लिखित छ । छोरीचेलीको सोतरीत लिनदिन बर्जित गरेको छ । कुनै जमाना थियो, किरात समाज (विशेषगरी लिम्बु) मद्यपानमा चुर्लुम्म डुबेको थियो । समाज साँच्चै समाज हुनुबाट विमुख भएको थियो । त्यसलाई आमूल सुधारको खाँचो देखे, फलामसिंह लिङदेन लिम्बु (फाल्गुनन्द) ले । उनले आफ्नो समाज समुदायप्रति सुधारको नजर लगाए । र समाजमा चुम्लुङ (सभा) बसाएर दसबुँदे मुचुल्का उठाए । जुन सामाजिक दस्तावेजलाई लिम्बु समुदायमा समाज सुधारको घोषणापत्र मान्ने गरिन्छ । उनै समाज सुधारक व्यक्तित्व हुन्, राष्ट्रिय विभूति महागुरु फाल्गुनन्द । उनी किरात धर्मका प्रवर्तक हुन् ।
माओवादि पार्टी एकता होइन, एमालेसँगको विलय होः गोपाल किराती

माओवादि पार्टी एकता होइन, एमालेसँगको विलय होः गोपाल किराती

Uncategorized
माओवादी केन्द्रका नेता गोपाल किरातीले एमालेसँग पार्टी एकता गर्ने अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डको प्रस्तावको विरोध गरेका छन् ।   पार्टी सचिवालय सदस्यहरुको सोमबार सम्पन्न बैठकमा एमालेसँग एकताको विपक्षमा उभिने उनी एक्ला नेता देखिए । अध्यक्ष प्रचण्डले त्यससम्बन्धि सातबुँदे प्रस्ताव प्रस्तुत गरेलगत्तै किराती विरोधमा उभिए । पार्टी एकताबारे प्रचण्डले केही समय गरेको ‘बि्रफिङ’मा पनि उनले सहमति जनाएनन् । ‘म एमालेमा जान्नँ, माओवादी पुनर्गठन गर्छु , ‘माओवादीलाई एमालेमा विलय गर्ने कुरा स्वीकार्य हुँदैन, म विद्रोह गर्छु ।’ कम्तिमा एउटा चुनाव माओवादी भएरै लड्नुपर्ने उनको लाइन छ । सचिवालय बैठकमा किरातीले एमाले पहिचानविरोधी पार्टी भएको औंल्याएका थिए । ‘पहिचान माओवादीले उठाएको मुद्दा हो, एमालेसँग एकता गरेपछि यो मुद्दा के हुन्छ ?’ उनले अध्यक्ष प्रचण्डलाई प्रश्न गरेका थिए । माओवादी प्रवेश गर्नुअघि
किराती मुन्दुमको अभिलेखीकरण

किराती मुन्दुमको अभिलेखीकरण

Uncategorized
डा. धनप्रसाद सुवेदी---- हाम्रो गाउँमा पाखे माइला भन्ने बिजुवा धामी थिए । उनी मुन्दुम जान्ने बिजुवा हुन्, उनले झारफुक गरेपछि जस्तोसुकै बिरामी पनि निको हुन्छ भन्ने विश्वास थियो । त्यसैले हाम्रा घर, टोलमा जोसुकै बिरामी हुँदा पनि पाखे माइलाकहाँ लगिन्थ्यो । मलाई पनि धेरै पटक पाखे माइलाले झारफुक गरेका थिए । सामान्य बिरामीलाई उनी मनमनै के के भन्थे र अक्षता मन्साएर झारफुक गर्थे । अलिक सिकिस्त बिरामीलाई झारफुक गर्दा भने लय हालेर मन्त्र पढ्थे । उनको लयबद्ध मन्त्र कुनै गीत जस्तो लाग्थ्यो, अर्थ नबुझे पनि सुनिरहुँ लाग्ने । त्यसरी लयबद्ध मन्त्र पढेर झारफुक गरेपछि उनी भन्थे— लौ मैले मुन्दुमबाट देवीदेवतालाई पुकारा गरेको छु, देसानमेसानले दुख दिएको रहेछ भने सन्चो हुन्छ । वैशाखे पूर्णिमादेखि गाउँमा साकेला नाचको रौनक सुरु हुन्थ्यो (अहिले पनि हुन्छ) । जुन घरमा ढोलझ्याम्टा बज्न थाल्थ्यो हामी दौडँदै त्यही घ
इन्द्रजात्रामा देखाइने आकाश भैरव किराती राजा यलम्बर?

इन्द्रजात्रामा देखाइने आकाश भैरव किराती राजा यलम्बर?

Uncategorized
काठमाडौँमा आठ दिनसम्म धूमधामका साथ मनाइने येँयाः (इन्द्रजात्रा) आइतबार सकिएको छ। यही जात्राका अवसरमा वंघः (इन्द्रचोक) मा रहेको आकाश भैरवको मूर्तिलाई मन्दिरबाहिर प्रदर्शन गरिन्छ। खासमा इन्द्रजात्रा कुमारी जात्रा, इन्द्रजात्रा र भैरव जात्राको संयुक्त रुप हो। त्यसै कारण श्वेत भैरवसँगै आकाश भैरव मात्र हैन टोलटोलमा अन्य भैरवहरु पनि प्रदर्शन गरिन्छन्। इन्द्रको मूर्तिलाई त बाँधेर नै राखिन्छ। डा. साफल्य अमात्यको ‘श्री आकाश भैरवनाथ’पुस्तकमा उल्लेख भएको किंवदन्ती (पहिलेदेखि भन्दै/सुन्दै आएको तर प्रमाण नभेटिएको कुरा) अनुसार यलम्बर भन्ने – किराँती राजाले इन्द्रचोक अर्थात् वंघःमा आफ्नो राजघर बनाएर बसेका थिए। नेवारहरुले आकाश भैरवलाई आजु द्यःको रुपमा पूजा गर्छन् र यलम्बरकै प्रतीकका रूपमा नेवारले मान्ने गर्दछन्। अर्को किंवदन्ती अनुसार महाभारतको युद्धमा जाँदा भगवान् कृष्णले छल गरी काटेको यलम्बरको शिर