Best Online News From Nepal

ब्राह्मण भनेको बाहुन होइन

DrLaxmi Prasad Khatiwada—

ब्राह्मण भनेको बाहुन होइन
– – – – – – – – – – – – – –
हेतुर्निर्वचनं निन्दा प्रशंसा संशयो विधि: ।
परक्रिया पुराकल्पो व्यवधारण-कल्पना ।।
उपमानं दशैते तु विधयो ब्राह्राणस्य वै ।।
अर्थात ब्राह्मण हुनलाई १० वटा विधि विधान जानेकै हुनुपर्छ ।

“मन्त्राब्राह्मणात्मको वेद:” अर्थात वेदको मन्त्र भागभन्दा बाँकी अंश ब्राह्मण हो । वेदको शेषभाग “शेषे ब्राह्माणशब्द:” ब्राह्मण हो ।
व्युत्पति गर्दा “ब्रह्म कि ब्रह्मा?” शब्दमा अण प्रत्यय लागेर बनेको ब्राह्मण एउटा ग्रन्थको नाम हो । वेदको मन्त्र भागको व्याख्या गर्ने ग्रन्थ ब्राह्मण हो ।
वेदका तीन भाग छन् । संहिता ग्रन्थ ब्राह्मण ग्रन्थ र आरण्यक ग्रन्थ । संहिता ग्रन्थ प्राय छन्दोबद्ध छ । ब्राह्मण ग्रन्थ गद्यमा छ । ऋग्वेदमा शृष्टि रचना, देवस्तुति बढी पाइन्छ भने यजुर्वेदमा यज्ञविधि र अथर्ववेदमा राजनीति, अर्थ, कृषि, रोगनाश, शत्रुनाश जस्ता विविध विषय पाइन्छन् ।
ब्राह्राण ग्रन्थको मुख्य विषय (यज्ञकर्मको? कि) सबै कर्मको विधान तयार पार्नु हो । अर्थात ब्राह्मण ग्रन्थको मूल सन्देश विधि, यज्ञका साधन, शासन, अनुशासन, संविधान र कानुन (त्यतिवेलाको) का कुरा प्रष्ट पार्नु हो । यस हिसाबले हेर्दा वेदको व्याख्या गर्न जान्ने व्यक्ति वा विधि, यज्ञका साधन, शासन, अनुशासन, संविधान र कानुन जान्ने व्यक्ति नै ब्राह्मण भनेको हो ।